Dijital Rekreasyon ve Gençlerin Ruh Sağlığı: Problemli Telefon Kullanımı, Sosyal Medya ve İyi Oluş İlişkisi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19023388Keywords:
Dijital rekreasyon, problemli akıllı telefon kullanımı, sosyal medya bağımlılığı, psikolojik iyi oluşAbstract
Bu sistematik derleme çalışması, dijital rekreasyonun genç bireylerin ruh sağlığı üzerindeki etkilerini incelemektedir. Özellikle problemli telefon kullanımı, sosyal medya bağımlılığı ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkiler odak noktası olarak ele alınmıştır. 2013–2025 yılları arasında yayımlanmış ve 15–24 yaş arası gençleri kapsayan 62 özgün araştırma ve sistematik inceleme çalışması değerlendirilmiştir. Literatür taraması Web of Science, Scopus, PubMed, ScienceDirect ve Google Scholar veri tabanları kullanılarak gerçekleştirilmiş, çalışmalar PRISMA protokolüne uygun şekilde seçilmiştir. Tematik analiz sonucunda elde edilen bulgular, dijital rekreasyonun gençlerin psikolojik durumları üzerinde hem olumlu hem de olumsuz etkiler yaratabildiğini göstermektedir. Sosyal medya ve dijital platformların kontrollü ve bilinçli kullanımı; sosyal bağlılık, özgüven ve iyi oluş düzeylerini artırabilmektedir. Buna karşın, aşırı ve problemli kullanım depresyon, anksiyete, yalnızlık ve düşük benlik saygısı gibi olumsuz ruhsal sonuçlarla ilişkilendirilmektedir. Çalışma, dijital rekreasyonun etkilerinin bireysel ve çevresel bağlamlarda değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamakta; dijital sağlık okuryazarlığı, farkındalık temelli müdahaleler ve politika geliştirme açısından öneriler sunmaktadır. Elde edilen bulgular, dijital çağda gençlerin ruh sağlığını korumaya yönelik stratejik yaklaşımlara katkı sağlamaktadır.
References
Aydın, R. (2025). Digital Recreation and Artificial Leisure: A Philosophical Inquiry. Nortis Journal of Sports Sciences, 1(1).
Bányai, F., Zsila, Á., Király, O., Maraz, A., Elekes, Z., Griffiths, M. D., & Demetrovics, Z. (2017). Problematic social media use: Results from a large-scale nationally representative adolescent sample. PLOS ONE, 12(1), e0169839. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0169839
Beck, A. T. (1976). Cognitive therapy and the emotional disorders. International Universities Press.
Best, P., Manktelow, R., & Taylor, B. (2014). Online communication, social media and adolescent wellbeing: A systematic narrative review. Children and Youth Services Review, 41, 27–36. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2014.03.001
Billieux, J. (2015). Problematic use of the mobile phone: A literature review and a pathways model. Current Psychiatry Reviews, 11(4), 321–329. https://doi.org/10.2174/1573400511666150707122924
Boer, M., Stevens, G. W. J. M., Finkenauer, C., & van den Eijnden, R. J. J. M. (2021). The reciprocal relationship between compulsive social media use and adolescent mental health: A longitudinal study. Journal of Youth and Adolescence, 50(5), 911–925. https://doi.org/10.1007/s10964-020-01368-9
Bozguney, R. (2026). Etik Liderliğin Rekreasyonel Motivasyon ve İş Tatmini Üzerindeki Etkisi. Journal of Young Sport Academy, 2(1), 14–26.
Demirci, K., Akgönül, M., & Akpinar, A. (2015). Relationship of smartphone use severity with sleep quality, depression, and anxiety in university students. Journal of Behavioral Addictions, 4(2), 85–92. https://doi.org/10.1556/2006.4.2015.010
Deveci, A., Topal, A., & Bozgüney, R. (2025). The Mediating Role of Leisure Time Management in the Relationship Between Smartphone and Digital Game Addiction Among Adolescents. Spor ve Rekreasyon Araştırmaları Dergisi, 7(2), 97–105.
Elhai, J. D., Levine, J. C., Dvorak, R. D., & Hall, B. J. (2017). Fear of missing out, need for touch, anxiety and depression are related to problematic smartphone use. Computers in Human Behavior, 63, 509–516. https://doi.org/10.1016/j.chb.2016.05.079
Elhai, J. D., Yang, H., & Levine, J. C. (2022). Applying fairness and responsibility frameworks to smartphone use: Associations with mental health symptoms. Current Opinion in Psychology, 45, 101315. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2021.12.010
Huang, C. (2017). Time spent on social network sites and psychological well-being: A meta-analysis. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 20(6), 346–354.
Katz, E., Blumler, J. G., & Gurevitch, M. (1973). Uses and gratifications research. Public Opinion Quarterly, 37(4), 509–523. https://doi.org/10.1086/268109
Keles, B., McCrae, N., & Grealish, A. (2020). A systematic review: The influence of social media on depression, anxiety and psychological distress in adolescents. International Journal of Adolescence and Youth, 25(1), 79–93. https://doi.org/10.1080/02673843.2019.1590851
Li, L., Niu, Z., Mei, S., & Griffiths, M. D. (2023). The association between problematic smartphone use and mental health outcomes: A meta-analysis. Journal of Affective Disorders, 330, 100–113. https://doi.org/10.1016/j.jad.2023.04.042
Montag, C., & Elhai, J. D. (2021). A new agenda for personality psychology in the digital age? Personality and Individual Differences, 178, 110862. https://doi.org/10.1016/j.paid.2021.110862
Odgers, C. L., & Jensen, M. R. (2020). Annual research review: Adolescent mental health in the digital age—Facts, fears, and future directions. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 61(3), 336–348. https://doi.org/10.1111/jcpp.13190
Page, M. J., McKenzie, J. E., Bossuyt, P. M., Boutron, I., Hoffmann, T. C., Mulrow, C. D., ... & Moher, D. (2021). The PRISMA 2020 statement: An updated guideline for reporting systematic reviews. BMJ, 372, n71. https://doi.org/10.1136/bmj.n71
Przybylski, A. K., & Weinstein, N. (2017). A large-scale test of the Goldilocks hypothesis: Quantifying the relations between digital-screen use and the mental well-being of adolescents. Psychological Science, 28(2), 204–215. https://doi.org/10.1177/0956797616678438
Ryff, C. D. (1989). Happiness is everything, or is it? Explorations on the meaning of psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 57(6), 1069.
Temur, E. (2026). An Examination of Perceived Service Quality and User Satisfaction in Digital Recreation Applications. Nortis Journal of Sports Sciences, 2(1), 12–20.
Twenge, J. M., Spitzberg, B. H., & Campbell, W. K. (2020). Less in-person social interaction with peers among U.S. adolescents in the 21st century and links to loneliness. Journal of Social and Personal Relationships, 37(6), 1892–1913. https://doi.org/10.1177/0265407520945392
Üzgü, M. A., Bozgüney, R., Can, B., Ozlu, M., Akat, A., Güneş, F., & Çalık, F. (2023). Üniversite öğrencilerinin dijital bağımlılık ve yalnızlık düzeylerinin incelenmesi. Düzce Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 3(1), 75–82.
Yen, C. F., Liu, T. L., Wang, P. W., Chen, C. S., & Ko, C. H. (2021). Association between Internet gaming disorder and adult attention deficit and hyperactivity disorder and their correlates: Impulsivity and hostility. Addictive Behaviors, 114, 106750. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2020.106750
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Reha Bozgüney
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
