Spor Performansında Bitki Temelli Diyetler: Bibliyometrik ve Tematik Bir Evrim Analizi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19023200Keywords:
Plant-Based Diet, , Vegetarian Diet, Elite Athlete, Competitive Athlete.Abstract
Bu çalışmanın amacı, spor performansı bağlamında bitki temelli diyetler alanında üretilen bilimsel literatürü bibliyometrik ve tematik açıdan inceleyerek alanın gelişim seyrini ortaya koymaktır. Çalışmada, mevcut bilgi birikimi sistematik biçimde değerlendirilmiş; araştırma eğilimleri, yoğunlaşma alanları ve olası boşluklar belirlenmiştir. Analiz birimi, Web of Science veri tabanından elde edilen ve 2021–2026 yılları arasında yayımlanmış çalışmalara ait bibliyometrik verilerden oluşmaktadır. “Bitki temelli diyet”, “vejetaryen diyet”, “elit sporcu”, “rekabetçi sporcu” ve “antrenmanlı sporcu*” anahtar kelimeleri kullanılarak toplam 4.087 yayına ulaşılmıştır. Yıllara göre dağılım, literatürde belirgin bir artış eğilimine işaret etmektedir. En yüksek yayın sayısı 2025 yılında (996) kaydedilmiş; bunu 2024 (882), 2023 (778), 2022 (691) ve 2021 (662) yılları izlemiştir. 2026 yılı için analiz tarihinde 78 yayına ulaşılmıştır. En üretken yazarların Hu Frank ve Storz Maximilian Andreas olduğu belirlenmiştir. Yayın türleri açısından dergi makaleleri (2.815) baskın olup, 950 derleme makale, 130 toplantı özeti ve 90 editöryal materyal tespit edilmiştir.Ülke dağılımında Amerika Birleşik Devletleri (1.045) ilk sırada yer alırken, Çin (488) ve Almanya (326) onu takip etmektedir. Yayınların büyük çoğunluğu İngilizce (3.996) olup, SCI-E (3.318), ESCI (642) ve SSCI (363) indekslerinde yer almaktadır. Anahtar kelimeler arasında “bitki temelli diyet”, “diyet” ve “beslenme” öne çıkmaktadır. Bulgular, alanın hızla büyüyen ve disiplinler arası niteliği güçlenen bir araştırma alanı olduğunu göstermektedir.
References
Academy of Nutrition and Dietetics. (2016). Position of the Academy of Nutrition and Dietetics: Vegetarian diets. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 116(12), 1970–1980. https://doi.org/10.1016/j.jand.2016.09.025
Aria, M., & Cuccurullo, C. (2017). Bibliometrix: An R-tool for comprehensive science mapping analysis. Journal of Informetrics, 11(4), 959–975. https://doi.org/10.1016/j.joi.2017.08.007
Burke, L. M., Castell, L. M., Casa, D. J., Close, G. L., Costa, R. J. S., Desbrow, B., Halson, S. L., Lis, D. M., Melin, A. K., Peeling, P., Saunders, P. U., Slater, G., Sygo, J., Witard, O. C., & Stellingwerff, T. (2017). International Association of Athletics Federations consensus statement 2017: Nutrition for athletics. International Journal of Sport Nutrition and Exercise Metabolism, 27(2), 190–213.
https://doi.org/10.1123/ijsnem.2017-0020
Clark, A., & Mach, N. (2017). Exercise-induced stress behavior, gut-microbiota-brain axis and diet: A systematic review for athletes. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 14, 43.
Craddock, J. C., Neale, E. P., Probst, Y. C., & Peoples, G. E. (2016). Vegetarian-based dietary patterns and their relation with inflammatory and immune biomarkers: A systematic review and meta-analysis. Advances in Nutrition, 7(6), 1086–1104. https://doi.org/10.3945/an.116.012617
Donthu, N., Kumar, S., Mukherjee, D., Pandey, N., & Lim, W. M. (2021). How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 133, 285–296. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2021.04.070
Hevia-Larraín, V., Gualano, B., Longobardi, I., Gil, S., Fernandes, A. L., Costa, L. A. R., Pereira, R. M. R., & Artioli, G. G. (2021). High-protein plant-based diet versus a protein-matched omnivorous diet to support resistance training adaptations: A comparison between habitual vegans and omnivores. Sports Medicine, 51(6), 1317–1330. https://doi.org/10.1007/s40279-021-01434-9
Hu, F. B. (2003). Plant-based foods and prevention of cardiovascular disease: An overview. The American Journal of Clinical Nutrition, 78(3), 544S–551S.
International Olympic Committee. (2018). IOC consensus statement on sports nutrition 2018. British Journal of Sports Medicine, 52(7), 439–455. https://doi.org/10.1136/bjsports-2018-099027
Jeukendrup, A. E. (2017). Periodized nutrition for athletes. Sports Medicine, 47(Suppl 1), 51–63. https://doi.org/10.1007/s40279-017-0694-2
Kahleova, H., Levin, S., & Barnard, N. (2017). Vegetarian dietary patterns and cardiovascular disease. Progress in Cardiovascular Diseases, 61(1), 54–61.
Lynch, H., Johnston, C., & Wharton, C. (2018). Plant-based diets: Considerations for environmental impact, protein quality, and exercise performance. Nutrients, 10(12), 1841. https://doi.org/10.3390/nu10121841
Melina, V., Craig, W., & Levin, S. (2016). Position of the Academy of Nutrition and Dietetics: Vegetarian diets. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 116(12), 1970–1980. https://doi.org/10.1016/j.jand.2016.09.025
Mountjoy, M., Sundgot-Borgen, J., Burke, L., Ackerman, K., Blauwet, C., Constantini, N., Lebrun, C., Meyer, N., Sherman, R., Tenforde, A., Klungland Torstveit, M., & Budgett, R. (2018). IOC consensus statement on relative energy deficiency in sport (RED-S): 2018 update. British Journal of Sports Medicine, 52(11), 687–697. https://doi.org/10.1136/bjsports-2018-099193
Nebi, S., Schuchardt, J. P., Ströhle, A., & Hahn, A. (2019). Exercise capacity of vegan, lacto-ovo-vegetarian and omnivorous recreational runners. Nutrients, 11(5), 1146. https://doi.org/10.3390/nu11051146
Nieman, D. C., & Mitmesser, S. H. (2017). Potential impact of nutrition on immune system recovery from heavy exertion: A metabolomics perspective. Nutrients, 9(5), 513. https://doi.org/10.3390/nu9050513
Phillips, S. M. (2014). A brief review of higher dietary protein diets in weight loss: A focus on athletes. Sports Medicine, 44(Suppl 2), 149–153. https://doi.org/10.1007/s40279-014-0254-y
Pingitore, A., Lima, G. P. P., Mastorci, F., Quinones, A., Iervasi, G., & Vassalle, C. (2015). Exercise and oxidative stress: Potential effects of antioxidant dietary strategies in sports. Nutrition, 31(7–8), 916–922. https://doi.org/10.1016/j.nut.2015.02.005
Poore, J., & Nemecek, T. (2018). Reducing food’s environmental impacts through producers and consumers. Science, 360(6392), 987–992. https://doi.org/10.1126/science.aaq0216
Satija, A., Bhupathiraju, S. N., Rimm, E. B., et al. (2016). Plant-based dietary patterns and incidence of type 2 diabetes. PLoS Medicine, 13(6), e1002039.
Thomas, D. T., Erdman, K. A., & Burke, L. M. (2016). Position of the Academy of Nutrition and Dietetics, Dietitians of Canada, and the American College of Sports Medicine: Nutrition and athletic performance. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 116(3), 501–528. https://doi.org/10.1016/j.jand.2015.12.006
Willett, W., Rockström, J., Loken, B., et al. (2019). Food in the Anthropocene: The EAT–Lancet Commission on healthy diets from sustainable food systems. The Lancet, 393(10170), 447–492.*
Zupic, I., & Čater, T. (2015). Bibliometric methods in management and organization. Organizational Research Methods, 18(3), 429–472. https://doi.org/10.1177/1094428114562629
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 ibrahim Kubilay Türkay
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
